Het Italiaanse ontbijt: één land, vele ochtendrituelen

Elke regio wordt anders wakker

Het dagelijkse ontbijt in Italië kan opvallend klein zijn: koffie en iets zoets, thuis of tijdens een korte stop in de bar. Maar ‘koffie met een cornetto’ vertelt niet het hele verhaal. Elke regio, en vaak elke stad, heeft eigen namen, combinaties en specialiteiten.

Tijdens het reizen verandert het ritueel: chocolade en koffie in Piemonte, warme focaccia in Ligurië, pasticciotto in Salento, een uiterst korte espresso in Napels of iets verkoelends en zoets onder de Siciliaanse zon.

Vraag in Turijn om een marocchino

In Turijn en Piemonte is de marocchino een kleine, verleidelijke variant op espresso. In de versie die wij lokaal kennen, wordt de binnenkant van een klein glas met chocolade bedekt; daarna volgen koffie, warme melk en schuim. Iedere bar geeft er zijn eigen draai aan.

Sommige cafés bieden cacao of kaneel voor op het cappuccinoschuim. Zo’n klein detail maakt de ochtendkoffie heel persoonlijk.

Van Ligurië tot Sicilië

In Ligurië wordt een reep goudkleurige focaccia soms in de cappuccino gedoopt. In Puglia, vooral rond Lecce, gaat koffie vaak samen met een pasticciotto: een klein ovaal gebakje van zanddeeg met banketbakkersroom.

In Napels kan koffie zo kort zijn dat er maar één krachtige slok in het kopje zit. Vaak wordt er een glaasje water bij geserveerd, informeel soms een ‘shottino’ genoemd, bruisend of plat. In sommige bars hoort u ook ‘mossa’ voor bruiswater en ‘liscia’ voor plat water. Volgens de lokale gewoonte drinkt u het water eerst om het gehemelte voor te bereiden.

Op Sicilië is romige granita met een zachte brioche col tuppo een klassiek ontbijt. In de warme maanden is ook een brioche gevuld met ijs een vrolijk begin van de dag.

Cappuccino heeft zijn eigen moment

Cappuccino na de lunch is niet verboden. Hij hoort alleen zo sterk bij het ontbijt dat veel Italianen hem later op de dag ongewoon vinden. Kennis van de gewoonte moet het leven in Italië aangenamer maken, niet van een alledaags plezier een test maken.